Bułgaria

Informacje ogólne

Stolica: Sofia

Powierzchnia: 110 994 km2

Język urzędowy: bułgarski

Ludność: 7 707 495 mieszkańców

Gęstość zaludnienia: 75 osób/km

Skład etniczny: Bułgarzy– 85%, Turcy - 9%, Romowie– 3%, Inni– 3%

Waluta: 1 lew = 100 stotinek 1 lew=0.5 euro

Czas miejscowy: + 1 h /w stosunku do czasu polskiego/

Religia: Prawosławna– 80%, Islam– 12%, Judaizm, Protestantyzm, Katolicyzm, inne 8%

Główne miasta: Sofia, Płowdiw, Warna, Burgas, Ruse, Stara Zagora, Plewen, Dobrich, Sliwen, Szumen

Podział administracyjny: 9 regionów /Burgas, Haskowo, Łowecz, Montana, Płowdiw, Ruse, Sofia, Warna /

Informacje polityczne

Ustrój: Republika Parlamentarna

Głowa państwa: prezydent Georgi Pyrwanow

Parlament: Zgromadzenie Narodowe

Podział administracyjny: 28 obwodów

Udział sektorów gospodarki w tworzeniu PKB: usługi: 57%, przemysł 29%, rolnictwo 15%

Położenie, warunki naturalne

    Bułgaria leży w południowej części Półwyspu Bałkańskiego nad Morzem Czarnym. Graniczy z Rumunią, Serbią, Macedonią, Turcją oraz Grecją. Większość powierzchni Bułgarii zajmują tereny wyżynne i górskie (około 70%).Równina Naddunajska wznosi się ku wzgórzom Starej Płaniny, a rejon Średnej Góry oddzielony jest od głównego pasma górskiego malowniczą kotliną Rodopy, która rozciąga się wzdłuż granicy z Grecją, natomiast Nizina Górnotracka kończy się przepięknym wybrzeżem Morza Czarnego.Najwyższym szczytem kraju jest Musała 2925 m n.p.m. w górach Riła. W centrum tektoniczne kotliny: Sofijska i Kazanłycka. Na północy lessowa Wyżyna Naddunajska przechodząca ku wschodowi w wyżynę Dobrudży. Między Rodopami a Sredną Gorą rozciąga się Nizina Górnotracka.

    Klimat na północy umiarkowany ciepły suchy, na południu i nad Morzem Czarnym — podzwrotnikowy kontynentalny. W górach występuje piętrowość klimatyczna. Średnia temperatura w styczniu od ok. 2°C na południu (Petricz) i nad Morzem Czarnym do ok. –3°C na północy i –6°C w górach.  Średnia temperatura w lipcu od poniżej 18°C w górach do 23°C na północy i nad morzem do ok. 25°C w części środkowej i południowej. Średnia roczna suma opadów waha się od 450–500 mm w Dobrudży i zachodniej części Nizinny Trackiej do 1200 mm w górach. 

Główne rzeki Bułgarii to Dunaj z dopływami Łom, Ogosta, Iskryr, Osym, Jantra, Marica z Tundżą, Ardą, Kamczyją oraz Struma i Mesta. Nieliczne jeziora zlokalizowane są głównie wzdłuż wybrzeża. Naturalną szatę roślinną kraju stanowią lasy dębowo-bukowe pokrywające 35% powierzchni, w górach lasy bukowo-jodłowe, świerkowe oraz kosodrzewina. Bułgaria to kraj, który może poszczycić się nieskażoną przyrodą. Na jej terenie znajduje się 12 parków krajobrazowych. Od strony wybrzeża Morza Czarnego zlokalizowane są najpopularniejsze kurorty takie, jak Słoneczny Brzeg, Złote Piaski, Primorsko, Pomorie, Sozopol czy Nessebar. Południowy klimat, ciepłe i czyste morze, przyjaźni ludzie, liczne zabytki, wspaniała kuchnia i przystępne ceny - to wszystko sprawia, że pobyt w Bułgarii jest niezapomnianym przeżyciem.

Kultura

Niemal 500 lat panowania Turcji sprawiło, że wpływy orientu są widoczne w wielu aspektach bułgarskiego życia m.in. sztuce, muzyce, kuchni. Bułgarzy zdołali jednak zachować odrębność językową, prawosławną religię i słowiański temperament. Bułgarzy należą do grupy południowych Słowian, zaś język bułgarski do grupy języków słowiańskich. Od IX wieku pismem obowiązującym w Bułgarii jest cyrylica - alfabet obowiązujący m.in. w krajach byłego Związku Radzieckiego. Większość drogowskazów i tablic informacyjnych pisana jest formie cyrylicy i alfabetu łacińskiego. Wciąż żywy jest nurt kultury ludowej, zwłaszcza folkloru. Muzyka ludowa charakteryzuje się oryginalnym rytmem, opartym o nieparzyste metrum. Widoczne są w niej silne wpływy tureckie. Używa się zarówno instrumenów solowych jak i towarzyszących. Głównym instrumentem zawsze był flet pasterski / fujarka / zwany kawal. W górach do dziś często spotyka się kobzy. Ponadto w różnych częściach kraju występują instrumenty smyczkowe. W wielu wioskach spotkać można jeszcze śpiewaków, pamiętających ponad sto długich, wielozwrotkowych ludowych pieśni. Strój ludowy przez trzydziestu, czterdziestu laty był pospolity w całym kraju. Dziś staje się coraz bardziej rzadkością i jest używany tylko przy specjalnych okazjach. Bułgarzy są ludżmi niezwykle gościnnymi. Lubią biesiadowanie, którego podstawą jest wyśmienita kuchnia i wino. Gospodarze chlubią się bułgarskim winem, produkowanym w słynnych winiarniach. Najchętniej piją jednak wino wytwarzane we własnych winnicach. Piciu wina towarzyszy stukanie się kielichami, toasty i śpiewanie starych pieśni. Wiele zwyczajów zachowało się do dziś. Trifon Zarezan, przypadający na 14 lutego, to stare święto uprawiających winorośl. Przy tej okazji podcina się pędy winnych krzewów i zrasza je winem, by przyniosły obfity plon. 1 marca Bułgarzy obdarowują się nawzajem Martenicami. Są to plecionki wykonane z białych i czerwonych nici. Nosi się je by zachować radość i zdrowie w czasie nadchodzącej wiosny. Kiedy obdarowany ujrzy pirwszego bociana, powinien przywiązać otrzymaną martenicę do najbliższego drzewa. Co roku w Perniku organizowane jest w drugiej połowie stycznia Narodowy Festiwal Surowakane. Tysiące uczestników ubranych w tradycyjne maski i kostiumy odtwarzają dawne tańce. Służą one do odpędzenia złych duchów, a także jako prośba do dobrych duchów o pomyślność o obfite zbiory. Bułgaria od okresu średniowiecza (XIII wiek, XIV wiek) znana jest ze swoich ikon. Przedstawiciele tzw. tyrnowskiej szkoły malarskiej (XIV wiek) z powodzeniem przekraczali reguły rządzące tradycyjnym, hieratycznym malarstwem ikon, dzięki czemu stworzyli oni jedną z najbardziej znaczących szkół artystycznych wschodniego chrześcijaństwa.

UNESCO

Bułgarskie obiekty na Liście światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO to: 

•        Cerkiew Bojańska koło Sofii  

•        Jeździec z Madary

•        Zespół cerkwi wykutych w skale w Iwanowie

•        Grobowiec tracki w Kazanłyku

•        Zabytkowe miasto Nesebyr

•        Rezerwat przyrody Srebyrna

•        Park Narodowy Pirinu

•        Monastyr Rilski

•          Grobowiec tracki w Swesztari

 Historia

    Pierwszymi mieszkańcami dzisiejszej Bułgarii były plemiona Trackie. W V wieku p.n.e. zjednoczyły się tworząc Państwo Odrysów. W II wieku uległy jednak Rzymianom. Na zdobytych terenach powstała nowa prowincja imperium: Tracja. Po jego rozpadzie przypadła Cesarstwu Wschodniorzymskiemu ze stolicą w Bizancjum. Gdy w VI I VII wieku Cesarstwo Bizantyjskie było zajęte walkami z Persją nic nie mogło powstrzymać napływu na Półwysep Bałkański Słowian i koczowniczych plemion Protobułgarów znad Wołgi. Obie te grupy wspólnie założyły w VII wieku (rok 681) Pierwsze Carstwo Bułgarii pod wodzą chana Asparucha. W 864 r. Borys I przyjął chrzest. Chrystianizacja umożliwiła postęp cywilizacyjny i asymilację Bułgarów ze Słowianami. Carstwo przetrwało do 1018 r., kiedy osłabione wewnętrznie stało się prowincją Bizancjum. Jednakże w roku 1185 bracia Piotr i Iwan Asen podburzyli naród do udanego powstania. Tak powstało Drugie Carstwo Bułgarskie, ze stolicą w Tyrnowie. Za panowania Iwana Asena II / 1218-1241 / było najsilniejszym państwem Europy południowo – wschodniej. Kres świetności położyła wojna domowa. Co więcej, kraj spustoszyły najazdy Tatarów. Pod koniec XIV w. Bułgaria rozpadła się na dwa księstwa: Tyrnowskie I Widińskie. Te zostały z łatwością zdobyte przez Turków osmańskich w 1396 r. Tak rozpoczeła się trwająca prawie pięć wieków niewola turecka. Krótką chwilę wytchnienia przyniosła jedynie wyprawa krzyżowa przeciwko Muzułmanom pod wodzą króla polsko – węgierskiego Władysława nazwanego później Warneńczykiem. Zdrada chrześcijańskich Genueńczyków, którzy swoimi statkami przewieźli wojska tureckie, doprowadziła jednak do klęski. Młody król zginął w decydującym starciu pod Warną w 1444 r. Jego ciała nigdy nie odnaleziono. W XVIII wieku rozpoczął się okres bułgarskiego odrodzenia narodowego. Stało się to za sprawą mnicha z góry Athos – Paisija, który napisał w 1762 r. “ Historię słowiańsko – bułgarską “. Książka ta odegrała szczególną rolę w budzeniu świadomości narodowej. W 1877 r. wybuchło zbrojne powstanie. Jego krwawe stłumienie prez Turków wywołało duże oburzenie w całej Europie. W tym samym roku Rosja wypowiedziała wojnię Turcji. Wzięli w niej udział bułgarscy ochotnicy. Po roku ciężkich walk 3 marca 1878 roku został podpisany w San Stefano traktat, na mocy którego Bułgaria odzyskała niepodległość. Jednak nie wszystkie ziemie wróciły do niezależnego księstwa Bułgarii. Południowa część kraju, jako Rumelia Wschodnia, pozostała przy Turcji. W 1885 r. nastąpiło zjednoczenie Księstwa Bułgarskiego z Rumelią Wschodnią. W ten sposób rozpoczął się okres Trzeciego Carstwa Bułgarskiego, trwającego do 1944 r. W latach 1912 – 1914 Bułgaria uczestniczyła w wojnach bałkańskich, rozszerzająć swoje terytorium kosztem Turcji. Zdobycze utraciła jednak w wyniku I wojny światowej, w której uczestniczyła po strronie Niemiec. Wówczas to Grecja odebrała jej wybrzeże Morza Egejskiego. Ponownie Bułgaria została sojusznikiem Niemiec w II wojnie światowej. W kraju stacjonowały wojska hitlerowkie. We wrześniu 1944 r. do Bułgarii wkroczyła armia radziecka. Kraj znalazł się w orbicie wpływów Związku Radzieckiego, który dopomógł przejąć władzę miejscowym komunistom pod wodzą Dimitrowa. Przystąpiono do kolektywizacji rolnictwa i przyspieszonej industrializacji. W kilka lat po jego śmierci / 1949 / władzę przejął Todor Żywkow / 1954 – 1989 /. Ten komunistyczny władca zasłynąl m.in. z nieudanych starań o przyłączenie Bułgarii do ZSRR. Pogarszająca się sytuacja gospodarcza w wkońcu lat 80 – tych, spowodowała podważenie monopolu władzy komunistycznej. W 1989 r. Żywkowa zmuszono do rezygnacji z pełnionych funkcji i osadzono w areszcie. Pierwszym prezydentem Bułgarii wyłonionym w wolnych wyborach został w 1991 r. P. Mładenow zastąpiony po kilku miesiącach przez Z. Zelewa. W 1996 r. wybory wygrał Petar Stojanow.

    Bułgarzy, mimo że mówią językiem słowiańskim, odróżniają się odmiennym typem antropogenicznym od pozostałych Słowian. Jest to efekt zawiłego pochodzenia ich przodków przybyłych ze stepów nad Wołga. Jednocześnie kultura bułgarska jest mocno zakorzeniona w dawnych wierzeniach i zwyczajach słowiańskich. Bułgaria prez przyjęcie chrześcijaństwa z Bizancjum znalazła się w kręgu kultury prawosławnej. Jednak wieki niewoli muzułmańskiej sprawiły, że ciemiężone chrześcijaństwo nie zdołało całkiem wyprzeć dawnych wierzeń pogańskich. Kult pogańskich bóstw bułgarskich był bardzo bogaty i niesłychanie zróżnicowany. Słowianie nie wierzyli w przeznaczenie w rodzaju antycznego fatum, ale w rozmaite demony, którym należało składać ofiary, aby czuwały nad życiem człowieka i mu pomagały. Czcili Najwyższego Boga ale i demony przeznaczenia oraz wszystkie inne istoty zamieszkujące lasy, łąki, rzeki i ludzkie domostwa. Ilustrują to dziś wspaniałe i piękne legendy bułgarskie pełnego ludowego humoru.

 Atrakcje  

Bułgaria przeżywa obecnie "drugą młodość" i z roku na rok staje się coraz bardziej popularna wśród turystów z całej Europy. W miejscowościach nadmorskich powstają nowe centra rozrywkowe, aquaparki, puby, bary i restauracje. Istniejące tu luksusowe hotele oferują swoim gościom szeroki wybór atrakcji - wieczory folklorystyczne, bogaty program animacyjny i koncerty muzyczne na żywo.

Plaże

Świetnie zagospodarowane, czyste, z licznymi barami i wypożyczalniami sprzętu do sportów wodnych. Na bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego panują bowiem świetne warunki do ich uprawiania. Sporty takie, jak żeglarstwo, windsurfing, parachuting są bardzo popularne, a za oprócz nich znajdują się tu też boiska do siatkówki plażowej, korty tenisowe, a większych kurotach - pola golfowe. Aż 16 plaż na bułgarskim wybrzeżu zostało wyróżnionych Błękitną Flagą - nagrodą przyznawaną za czystość plaż. Plaże są codziennie sprzątane mechanicznie.

 Balneologia

Bułgaria jest jednym z nielicznych krajów świata, których przyroda szczodrze obdarzyła źródłami mineralnymi o cennych właściwościach leczniczych - jest ich tutaj ponad 600. Tajemnicę leczniczych własności bułgarskich źródeł mineralnych znali już przed 3000 lat starożytni Tracy, Hellowie, Rzymianie i inne grupy narodowościowe, które zamieszkiwły kiedyś tutejsze ziemie. W okolicach cudotwórczych źródeł powstały kwitnące osady. Sława ich docierała w czasach cesarstwa rzymskiego do całej Europy, do wysp Egejskich, Azji Mniejszej a nawet do Egiptu. Duża liczba źródeł mineralnych znajduje się w południowej części kraju, na zboczach gór Riła, Rodopów, Pirinu, wzdłuż wybrzeża czarnomorskiego i w Dolinie Róż. Większość z mineralnych wód to wody termiczne o temperaturze od 37 do 100C. 

Święta

Bułgaria – jak każdy kraj ma własne tradycje kulturalne dotyczące różnych świąt. I tak w Boże Narodzenie na kolację wigilijną na stół stawia się zupę rybną, gołąbki czyli „syrmi”, kompot z suszonych owoców - oszaw, ciasto przekładane dynią, czyli tikwenik oraz specjalnie pieczony wigilijny kołacz - pogacza. Ten rodzaj chleba pieczony jest z drożdżowego ciasta w gorącym piecu. W czasie świąt ludzie odwiedzają się nawzajem, przynosząc wraz z pogaczą udekorowaną butelkę rakiji. Już po Wigilii w czasie świąt podaje się pieczoną kurę i banica.W dzień Nowego Roku banicę przygotowuje najstarsza kobieta w rodzinie, wkłada do niej gałązki derenia oraz pieniążek. Potem kroi ciasto i każdy wybiera swój kawałek – ten, któremu trafi się dereń, może spodziewać się zdrowia przez cały rok, znalazca pieniążka, oczywiście pieniędzy.

Świętami państwowymi w Bułgarii są :

Nowy Rok - 1 stycznia

Dzień Wyzwolenia Bułgarii /z niewoli tureckie / w 1878 r. – 3 marca

Święto pracy - 1 maja

Święto Cyrylicy – dzień bułgarskiej kultury i oświaty i piśmennictwa słowiańskiego - 24 maja

Święta Bożego Narodzenia - 25, 26 grudnia

Kuchnia

 

Ważne informacje

e-mail: conplvar@techno-link.com

Zdrowie